آموزش نهج البلاغه به روش پژوهش

نتیجه پژوهشهای درس مفاهیم نهج البلاغه سطح 4

متن و ترجمه و معنی فارسی الفاظ خطبه 6

 

نکات صرف ونحو به ترتیب مثالهای آن درخطبه6

واوقسم

«واو»قسم مختص به اسم ظاهر است،وَاللّهِ-ــ واَلعَصر

                           (نحومتوسطه حمیدمحمدی)

صیغه سیزدهم فعل مضارع(متکلم وحده)

اَکُونُ

باتبد یل حرف مضارع یاءبه همزه مفتوح(أَ)یَکُونُ=أَکُونُ                          (صرف متوسطه حمید محمدی)

 

حرف جرو مجروربه حرف جر

کَالضَّبُعِ

حرف جردهنده را(جارّ)واسمی که جرپذیرفته را(مجرور)وهردوراباهم(جارومجرور)می نامند

                                                         (نحومتوسطه حمیدمحمدی)

صیغه هفتم فعل مضارع

تَنامُ

باتبد یل کردن حرف مضارع یاءبه تاء  یَنام=تَنامُ                                              (صرف متوسطه حمیدمحمدی)                                                     

اَللَّدَمِ

 

ماضی معلوم ثلاثی مجرد

یَصِلَ

حرکت حرفِ دوم درماضی،سماعی است وبااستفاده از لغت نامه به دست می آید که یامفتوح،یامکسور،یامضموم است،وبراین سه وزن می آید                                                           (صرف متوسطه حمیدمحمری)  

حرف جرّاِلی

حرف جرّ«اِلی»اگربرسر ضمیرآیدالف آن قلب به یاءمی شود.مانند:اِلَیه             (کتاب ج 2خانم بصراوی)

ضمایر متصل جرّی

ها

ضمایر متصل چرّی،همان ضمایرمتصل نصبی هستندکه پس ازاسم یاجروف چر،مانند:من آورده می شوندمانند:لُهُ

                                                                                        (صرف متوسطه حمید محمدی)

اسم فاعل

طالِب

اسم فاعل،برکسی یاچیزی که کاری ازاوصادرشده یادارنده حالت غیرثابتی است،دلالت می کند ودرثلاثی مجرد،بر

وزن«فاعل»می آید

حرف عطف

واو

حروفی که لاعث شمول حکم«معطوفٌ علیه»مسبن بخ«معطوف»می شوند.عبارتنداز:واو-فاء-ثُمَّ-حَتّی

                                                                                                     (نحومتوسطه حمید محمدی)

فعل مضارع ثلاثی مجرد

یَختِلَ

ریشه خَتَلَ مفرد مذکر غائب به خاطر«حتّی»فعل مضارع منصوب می شود.          (نحو متوسطه حمیدمحمدی)

حرف مشبهة بالفعل

لکنَّ

 لکِنَّ(امّا،لیکن)برای استدراک می آید.(استدراک=طلب درک)یعنی برطرف کردنِتوهّمی که ازجمله پیش درذهن    

مخاطب ایجاد گشته است،مانند:غَرقَ المُسافرِونَ لکِنَّ اَباکَ نَجی (مسافران غرق شدندولیکن پدرت نجات یافت.)

                                                                                                             (نحومتوسطه حمیدمحمدی)

ضمیر منفصل نصبی وجری

ی

صیغه سیزدهم مفرد متکلم یا متکلم وحده ضمایر منفصل همیشه بارزوآشکارند.         (صرف متوسطه حمید محمدی)

اسم فاعل در غیر ثلاثی مجرد

مُقبِلِ

اسم فاعل درغیرثلاثی مجرد،باقراردادن«میم مضموم»به جای حرف مضارع و«مکسور»کردن حرف ماقبلِ آخرآن ،ساخته می شود:  أَقبَلَ   مضارع معلوم=یُقبِلُ    اسم فاعل=مُقبِل                          (صرف متوسطه حمید محمدی)

 

اسم معرفه

اَلحَقِّ

اسمی است که معناومصداق آن مشخص باشد مانند:اَلکَعبَة(خانه خدا)                (صرف متوسطه حمید محمدی)

أَبَداً

 

 

ظرف منصرف

یَوم

ظرفهای هستند که هم به صورت ظرف وهم غیر ظرف(مبتدا،فاعل)استعمال می شوند.  (نحو متوسطه حمید محمدی)

ماِزلتُ

زابَل:--َ—ِزَیلاً هُ عن مکانه:نَحَّاه  یُقال«ماِزلتُ افعل»ای مابرحت و«مازلتُ بزیدٍ ومازلتُ زَیداًحَتّی فعل»ای مازلتُ احاوله حتی فعل وزلتُ افعل بمعنی مازلت بتقدیر حرف النفی وهو قلیل                                                                                                        

صیغه سیزدهم فعل ماضی مخاطب

تُ

صیغه سیزدهم :بااضافه کردن تاء مضموم«تُ»به آخر صیغه اوّل وساکن کردن لام الفعل:ضَرَبَ=ضَرَبتُ 

                                                                                                                  (صرف متوسطه حمید محمدی)

معنی «مُنذُ»

بمعنی (في)،در صورتی که زمان انجام فعل، حال باشد،مانند:مارَأیتُ صَدیقي مُنذُ یَومِنا(درمد­­­­­­ ت امروز دوستم راندیده ام)                                                                                                 (نحو متوسطه حمید محمدی)

اَلنّاس

اسم اشاره

هَذا

اسم اشاره، اسمی است که به وسیله آن، به شخص یاچیز معینی اشاره می شود مانند:هَذا(این)،ذَلِکَ(آن)،أُلَئِکَ(آنان)

جدول اعراب خطبه6

وَ                      اللَّهِ                 لَاأَكُونُ                         كَـــــــــالضَّبُعِ                  تَنَامُ                عَلَى                طُولِ

واوقسم

مجرور

فعل نفی،مرفوع

حرف جر

مجرور

مضارع مرفوع

حرف جر

مجرورمضاف

مبنی برفتح

جارومجرور

ثلا مزیدافعاال

مبنی برفتح

جارومجرورمتعلق به اکونُ

[هی]فاعل

مبنی برفتح

جارومجرور متعلق به تنامُ

اللَّدْمِ               حَتَّى               يَصِلَ                              اِلَيْــــــــــهَا                               طَالِبــــــُهَا                   وَ

مضافٌ البه

حرف جر

مضارع،ثلامجرد

حرف جر

ها محلاًمجرور       

اسم فاعل مرفوع

مضافٌ الیه

حرف عطف

مجرور

مبنی برفتح

[هُوَ]فاعل

مبنی برسکون

 متعلق به یََصِلَ

مضا ف

محلاًمجرور

مبنی برفتح

          يَخْتِلَــــــــهَا                                رَاصِدُ    هَا                     وَ                              لَكِنّـــــــــِي                   أَضْرِبُ     

مضارع ثلامزید

مفعولٌ به

اسم فاعل مرفوع

مضافٌ الیه

حرف عطف

نواسخ

متکلم وحده

مضارع ثلامزید

[هُوَ]فاعل

محلاًمنصوب

مضاف

محلاً مجرور

مبنی برفتح

مشبهة بالفعل

 

[أنا]فاعل

   بِــــــــــــــالْمُقْبِلِ                 اِلَى                  الْحَقِّ                الْمُدْبِرَ                        عَنــــــــــــْهُ                   وَ                     

حرف جر

 جارومجرور

حرف جر

جارومجرورمضاف

مضاف الیه

حرف جر

 جارومجرور

حرف عطف

مبنی برکسر

متعلق به أضربُ

مبنی برسکون

 متعلق به اضربُ

محلاَ مجرور

مبنی برسکون

متعلق به اضربُ

مبنی برسکون

       بِـــــــــــــالسَّامع               الْمُطِيعِ             الْعَاصِيَ           الْمُرِيبَ            أَبَداً                   حَتَّى                يَأْتِيَ               

حرف جر

جارومجرور

معطوف به سامع

معطوف به مطیع

معطوف

ظرف زمان

استیناف

مضارع ثلامزید

مبنی برکسر

اسم فاعل

اسم فاعل

اسم فاعل

اسم فاعل

تاکید مستقبل

مبنی برفتح

[هو]فاعل

 عَلَـيَّ               يَوْمی                          فــــــــــَو                     َاللَّهِ                             مَازِلْـــــــــتُ                  مَدْفُوعاً         

جارومجرور

ظرف زمان

 حرف عطف

حرف جر

مجرور

ما نفی

فاعل آشکا ر

اسم فاعل

متعلق به یا تی

مضافٌ الیه مجرور

با تعقیب وترتیب

مبنی برفتح

متعلق به یا تی

  فعل ماضی مجرد

مرفوع

مفعولٌ به منصوب

عَنْ                   حَقِّي                مُسْتَأْثَراً           عَلَيَّ                مُنْذُ                قَبَضَ                اللَّهُ                   نَبِیّ

حرف جر

مضاف مضافٌ الیه

اسم مفعول

جارومجرور

حرف جر

فعل ماضی

فاعل

مفعولٌ به منصوب

مبنی برسکون

جارومجرورمتعلق به ما زلتُ

استعفا ل معطوف به مَدفوعاً

متعلق به یا تی

مبنی برضم

ثلاثی مجرد

مرفوع

مضا ف

  هُ                        حَتَّى                  يَوْمِ                       النَّاسِ               هَذَا

مضافٌ الیه

حرف جر

ظرف زما ن مضاف

مضافٌ الیه

اسم اشاره

محلاً مجرور

مبنی برفتح

جارومجرورمتعلق به قَبَضَ

مجرور

مبنی برفتح

نکات صرف ونحو به ترتیب مثالهای آن درخطبه6

واوقسم

«واو»قسم مختص به اسم ظاهر است،وَاللّهِ-ــ واَلعَصر

                           (نحومتوسطه حمیدمحمدی)

صیغه سیزدهم فعل مضارع(متکلم وحده)

اَکُونُ

باتبد یل حرف مضارع یاءبه همزه مفتوح(أَ)یَکُونُ=أَکُونُ                          (صرف متوسطه حمید محمدی)

 

حرف جرو مجروربه حرف جر

کَالضَّبُعِ

حرف جردهنده را(جارّ)واسمی که جرپذیرفته را(مجرور)وهردوراباهم(جارومجرور)می نامند

                                                         (نحومتوسطه حمیدمحمدی)

صیغه هفتم فعل مضارع

تَنامُ

باتبد یل کردن حرف مضارع یاءبه تاء  یَنام=تَنامُ                                              (صرف متوسطه حمیدمحمدی)                                                     

اَللَّدَمِ

 

ماضی معلوم ثلاثی مجرد

یَصِلَ

حرکت حرفِ دوم درماضی،سماعی است وبااستفاده از لغت نامه به دست می آید که یامفتوح،یامکسور،یامضموم است،وبراین سه وزن می آید                                                           (صرف متوسطه حمیدمحمری)  

حرف جرّاِلی

حرف جرّ«اِلی»اگربرسر ضمیرآیدالف آن قلب به یاءمی شود.مانند:اِلَیه             (کتاب ج 2خانم بصراوی)

ضمایر متصل جرّی

ها

ضمایر متصل چرّی،همان ضمایرمتصل نصبی هستندکه پس ازاسم یاجروف چر،مانند:من آورده می شوندمانند:لُهُ

                                                                                        (صرف متوسطه حمید محمدی)

اسم فاعل

طالِب

اسم فاعل،برکسی یاچیزی که کاری ازاوصادرشده یادارنده حالت غیرثابتی است،دلالت می کند ودرثلاثی مجرد،بر

وزن«فاعل»می آید

حرف عطف

واو

حروفی که لاعث شمول حکم«معطوفٌ علیه»مسبن بخ«معطوف»می شوند.عبارتنداز:واو-فاء-ثُمَّ-حَتّی

                                                                                                     (نحومتوسطه حمید محمدی)

فعل مضارع ثلاثی مجرد

یَختِلَ

ریشه خَتَلَ مفرد مذکر غائب به خاطر«حتّی»فعل مضارع منصوب می شود.          (نحو متوسطه حمیدمحمدی)

حرف مشبهة بالفعل

لکنَّ

 لکِنَّ(امّا،لیکن)برای استدراک می آید.(استدراک=طلب درک)یعنی برطرف کردنِتوهّمی که ازجمله پیش درذهن    

مخاطب ایجاد گشته است،مانند:غَرقَ المُسافرِونَ لکِنَّ اَباکَ نَجی (مسافران غرق شدندولیکن پدرت نجات یافت.)

                                                                                                             (نحومتوسطه حمیدمحمدی)

ضمیر منفصل نصبی وجری

ی

صیغه سیزدهم مفرد متکلم یا متکلم وحده ضمایر منفصل همیشه بارزوآشکارند.         (صرف متوسطه حمید محمدی)

اسم فاعل در غیر ثلاثی مجرد

مُقبِلِ

اسم فاعل درغیرثلاثی مجرد،باقراردادن«میم مضموم»به جای حرف مضارع و«مکسور»کردن حرف ماقبلِ آخرآن ،ساخته می شود:  أَقبَلَ   مضارع معلوم=یُقبِلُ    اسم فاعل=مُقبِل                          (صرف متوسطه حمید محمدی)

 

اسم معرفه

اَلحَقِّ

اسمی است که معناومصداق آن مشخص باشد مانند:اَلکَعبَة(خانه خدا)                (صرف متوسطه حمید محمدی)

أَبَداً

 

 

ظرف منصرف

یَوم

ظرفهای هستند که هم به صورت ظرف وهم غیر ظرف(مبتدا،فاعل)استعمال می شوند.  (نحو متوسطه حمید محمدی)

ماِزلتُ

زابَل:--َ—ِزَیلاً هُ عن مکانه:نَحَّاه  یُقال«ماِزلتُ افعل»ای مابرحت و«مازلتُ بزیدٍ ومازلتُ زَیداًحَتّی فعل»ای مازلتُ احاوله حتی فعل وزلتُ افعل بمعنی مازلت بتقدیر حرف النفی وهو قلیل                                                                                                        

صیغه سیزدهم فعل ماضی مخاطب

تُ

صیغه سیزدهم :بااضافه کردن تاء مضموم«تُ»به آخر صیغه اوّل وساکن کردن لام الفعل:ضَرَبَ=ضَرَبتُ 

                                                                                                                  (صرف متوسطه حمید محمدی)

معنی «مُنذُ»

بمعنی (في)،در صورتی که زمان انجام فعل، حال باشد،مانند:مارَأیتُ صَدیقي مُنذُ یَومِنا(درمد­­­­­­ ت امروز دوستم راندیده ام)                                                                                                 (نحو متوسطه حمید محمدی)

اَلنّاس

اسم اشاره

هَذا

اسم اشاره، اسمی است که به وسیله آن، به شخص یاچیز معینی اشاره می شود مانند:هَذا(این)،ذَلِکَ(آن)،أُلَئِکَ(آنان)

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دوازدهم مرداد 1389ساعت 19:18  توسط مریم جوادزاده  |