آموزش نهج البلاغه به روش پژوهش

        و                آلــــه‏                     و            سلم)      نَذِيراً             لِـــلْعَالَمِينَ،

       وَ          أَمِيناً           عَلَى         التَّنْزِيلِ،        وَ        أَنْتُمْ          مَعْشَرَ        الْعَرَبِ

     عَلَى           شَرِّ         دِينٍ،            وَ           فِي          شَرِّ         دَارٍ،        مُنِيخُونَ

       بَيْنَ        حِجَارَةٍ     خُشْنٍ،        وَ         حَيَّاتٍ      صُمٍّ،        تَشْرَبُونَ         الْكَدِرَ

         وَ         تَأْكُلُونَ      الْجَشِبَ،         وَ          تَسْفِكُونَ       دِمَاءَ          كُمْ،            وَ

      تَقْطَعُونَ           أَرْحَامَــكُمْ.          الْأَصْنَامُ              فِيــــكُمْ                مَنْصُوبَةٌ،         وَ

      الْآثَامُ              بِكُمْ          مَعْصُوبَةٌ.          و             منها                صفتــــه

      قبل         البيعة                لـــــــه‏                     فَـــــنَظَرْتُ                   فَــــــإِذَا

    لَيْسَ              لِــــــــي                  مُعِينٌ           إِلَّا           أَهْلُ              بَيْتِــــي،

              فَـــــــضَنِنْتُ                  بِـــــهِمْ             عَنِ       الْمَوْتِ،        وَ           أَغْضَيْتُ

     عَلَى        الْقَذَى،          وَ          شَرِبْتُ         عَلَى       الشَّجَا،        وَ            صَبَرْتُ

     عَلَى          أَخْذِ         الْكَظَمِ،         وَ          عَلَى          أَمَرَّ            مِنْ           طَعْمِ

    الْعَلْقَمِ.          و            منـــها             وَ           لَمْ          يُبَايِعْ         حَتَّى        شَرَطَ

      أَنْ               يُؤْتِيَــــهُ                 عَلَى      الْبَيْعَةِ        ثَمَناً،               فَـــلَا ظَفِرَتْ

       يَدُ           الْبَائِعِ،        وَ            خَزِيَتْ       أَمَانَةُ       الْمُبْتَاعِ،              فَـــــخُذُوا

                  لِـــلْحَرْبِ                 أُهْبَتَـــــــهَا،            وَ           أَعِدُّوا            لَـــــهَا

           عُدَّتَــــهَا،                   فَـــــــقَدْ               شَبَّ          لَظَا            هَا،            وَ

    عَلَا        سَنَا          هَا،          وَ         اسْتَشْعِرُوا   الصَّبْرَ،             فَـــــــإِنَّهُ

    أَدْعَى           إِلَى         النَّصْرِ.

نكات مهم صرف و نحو خطبه 26

 اختصاص

اختصاص آن است كه پس از ضمير متكلم يا مخاطب اسم ظاهري ذكر شود كه به تقدير فعل محذوف أخصّ وجوباً منصوب باشد «نحن العربَ نحمي الذِّمَم : ما عربها پيمان خود را نگاه مي داريم». [مثال از خطبه : وَ أَنْتُمْ مَعْشَرَ الْعَرَبِ عَلَى شَرِّ دِينٍ]

(لاروس، جلد 1، ص پانزده)

 معني فارسي الفاظ خطبه 26

 «مُحَمَّداً» : [اسم مفعول، ثلاثي مزيد باب تفعيل : ستايش شده، ستوده]، آنكه خويهاي پسنديده بسيار داشته باشد. (لاروس، ج2، ص 1844)

«آل» : من البعير : شبح و آنچه از اندام شتر كه از دور نمايان باشد. ـ من الخيمة : ستون ها و خيمه ها و ديرك هاي چادر. واحدش آلة و جمعش آلات است. ـ من الجبل : كناره ها و دامنه هاي كوه. ـ : آنچه كه آن را از هنگام برآمدن خورشيد تا نيمروز و ارتفاع كامل خورشيد در آسمان به صورت اشخاصي كه از سطح زمين بالا مي روند مي بيني و آن را آب مي پنداري. آل غير از سراب است. ـ من الرجل : خانواده ي مرد. آل هميشه به اسم هاي علم و شناخته شده اضافه مي شود نه به اسم هاي نكره و نام اماكن كه اهل به آنها اضافه مي شود. [آل در اصل اهل بوده است كه هاء به همزه مبدل شده است و همزه نيز به حرف مدّ ماقبل خود تليين يافته و به صورت آل در آمده است] مصغّر آن أُوَيْل است. (لاروس، ج1، ص 7)

«نَذِيراً» : [صفت مشبهه بر وزن فَعيل = بيم دهنده]، ترسانيدن. ـ : ترساننده. ـ : رسول. پيامبر. ج : نُذُر. ـ : پيري. (لاروس، ج2، ص 2038)

«عَالَمِينَ» : [اسم، جمع مذكر = جهانيان]، العالَم : جهان آفرينش. همه ي آفريدگان. ـ : هر صنفي از اصناف خلق، مانند عالم حيوانات و گياهان. ج : عَوالِم و عالَمون. (لاروس، ج2، ص 1414)

«أَمِيناً» : مورد اطمينان. امين. آنكه به او اعتماد كنند. «و إنّي عليه لقويّ أمين : و همانا من بر اين كار با نيرو و امينم» (قرآن). ـ : زنهاردار. آنكه به عهد و پيمان وفا كند. ـ : درستكار راستين «و أنا لكم ناصح أمين : و همانا من براي شما اندرزگويي درستكار و راستينم» (قرآن). ـ : كسي كه نگهباني و نگهداري چيزي را بر عهده داشته باشد. «أمين المال و الصندوق : خزانه دار و صندوق دار»، «أمين المكتبة : كتابدار». «الامين العام» : كارمندي كه اسناد و نامه ها يا قباله ها يا مبالغي را بدو سپارند و او از آنها نگهداري كند. بايگان. «الامين السِّرّ : رازدار» كارمندي كه در اداره به رئيس كمك مي كند و كارهاي نوشتني را به عهده دارد. منشي. سكرتر. (لاروس، ج1، ص 329)

«تَنْزِيلِ» : مصدر : فرود آوردن چيزي از بالا به پايين. ـ : به فهم نزديك كردن چيزي با تفصيل و ترجمه ي آن. ـ : ترتيب دادن. سامان دادن. ـ : وحي، غالباً بر قرآن مجيد اطلاق مي شود. ـ : آوردن الفاظي كه معناي آنها به ذهن نزديك باشد بدون مجاز و كنايه. ـ تجارت : كم كردن از حساب. تنزيل. (لاروس، ج1، ص 666)

«مَعْشَرَ» : گروه. دسته «يا معشرَ الجنّ و الانس ألم يأتكم رسلٌ منكم : اي گروه جن و انس آيا پيامبراني از خود شما بر شما نيامدند» (قرآن). ـ : خانواده ي مرد. ج : مَعاشِر. (لاروس، ج2، ص 1929)

«عَرَبِ» : اعراب. ساكنان كشورهاي عربي، مقابل عجم. ج : أعْرُب و عُرُوب. ـ : مصدر و ـ : آب صاف بسيار. (لاروس، ج2، ص 1436)

«شَرِّ» : [اسم تفضيل = بدتر، بدترين]، بدي. پليدي. تبهكاري. ج : شُرُور. اسم تفضيل است كه همزه آن به جهت كثرت استعمال حذف شده است. ج : أشْرار و شِرار. (لاروس، ج2، ص 1258)

«دَارٍ» : خانه [مونث است و به تدرت مذكر مي شود] ج : دُوْر و أدْوُر و دِيار و دِيْران و أدْوِرَة. ـ : پيرامون. ج : أدْوار. «دار الاسلام» : سرزمين ها و كشورهاي مسلمانان. «دار الحرب» : سرزمين هاي دشمن. «دار السّلام» : بهشت «لهم دار سلام : بهشت براي آنان است» (قرآن). «الدّاران» : دنيا و آخرت. (لاروس، ج1، ص 954)

«مُنِيخُونَ» : [اسم فاعل، جمع مذكر، ثلاثي مزيد باب إفعال]، أَناخَ إناخَةً بِالْمَكانِ : در آنجا اقامت گزيد. ـ الْجَمَلَ : شتر را فروخوابانيد. [اجوف واوي] (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 128)، ـ به الذّلُّ و نحوُه : خواري و مانند آن بر او وارد آمد. ـ بفلان حاجَتَه : حاجت خود را از فلاني خواست. (لاروس، ج1، ص 330)

«حِجَارَةٍ» : [جمع مكسر حجر = سنگ ها]، سنگ. ج : أحْجُر و أحجار و حِجار و حِجارة. «لقّمة حجراً» : او را با پاسخي قطعي خاموش گردانيد. «أهل الحَجر و المَدَر» : باديه نشينان. (لاروس، ج1، ص 808)

«خُشْنٍ» : الْاَخْشَن : زبر و درشت و خشن، مونث آن خَشْناء است. ج : خُشْن. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 128)

«حَيَّاتٍ» : الْحَيَّة : مونث حيّ به معني زنده. ـ : اسمي است كه بر همه ي اجناس و انواع مارها از افعي گرفته تا مار كبريٰ و مار بزرگ و مار طوقي و جز آن دلالت مي كند، مذكر و مونث است. ج : حَيّات. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 128)

«صُمٍّ» : الْاَصَمّ : كر و ناشنوا، گران گوش. ـ مِنَ الحَيّات : ماري كه افسون نپذيرد. مونث آن صَمٰاء. ج : صُمّ. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)، جمع أصَمّ و صَمّاء و ـ : بلا و سختي ج : أصْمام. (لاروس، ج2، ص 1333)

«كَدِرَ» : الْكَدِر و الْكَدْر و الْكَدِير مِنَ الْعَيْشِ، اَوِ الْعُيُونِ، اَوِ الْمَياهِ اَوِ الْاَلْوانِ : زندگي يا چشم يا آب يا رنگ تيره، ضدّ "الصّافي = روشن" است. (المنجد) (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«جَشِبَ» : آنچه نيكو آرد نشده باشد. ـ بد مزه. ـ من المَآكِل : خوراك درشت و خشن و بي نانخورش. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«تَسْفِكُونَ» : [فعل مضارع، جمع مذكر مخاطب، ثلاثي مجرد، ريشه س ف ك، صحيح و سالم = خون مي ريزيد]، سَفَكَ ـُـ سَفْكاً الدّمَ : خون ريخت. ـ الدّمعَ : اشك ريخت. ـ القولَ : سخن پراكني كرد. (لاروس، ج2، ص 1194)

«تَقْطَعُونَ» : [فعل مضارع، جمع مذكر مخاطب، ثلاثي مجرد، ريشه ق ط ع، صحيح و سالم = قطع مي كنيد]

«أَرْحَامَ» : [اسم، جمع مكسر رَحِم]، الرَّحْم و الرَّحِم : زهدان. بچه دان [مونث است]. ـ : خويشاوندي. ج : أرْحام. «ذُووالارحام» : خويشاونداني را گويند كه داراي سهم الارث و عصبة نباشند مانند دختران برادران. (لاروس، ج1، ص 1054)

«أَصْنَامُ» : [اسم، جمع مكسر صَنَم = بت ها]، الصَّنَم : بت. ج : أصْنام. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«مَنْصُوبَةٌ» : [اسم مفعول، مفرد مونث، ثلاثي مجرد = نصب شده]، نَصَبَ ـُِـ نَصْباً الشَّيءَ : آن چيز را بر پا كرد. ـ الشَّيءَ : آن چيز را بالا برد. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«آثَامُ» : [اسم، جمع مكسر إثْم = گناهان]، اَلْاِثْم : گناه. بزه. دروغ. ج : آثام. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«مَعْصُوبَةٌ» : [اسم مفعول، مفرد مونث، ثلاثي مجرد]، عَصَبَ ـِـ عَصْباً الشَّيءَ : آن چيز را گرفت. ـ عَصْباً و عِصاباً اللهُ بِكُم كَذا : خداوند فلان چيز را بر شما واجب ساخت. ـ الْقومُ بِفلانٍ : آن گروه گِرد فلاني را گرفتند. ـ الْمَعْصُوب : اسم مفعول (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)، و ـ هـ : آن را پيچيد. و ـ : تا كرد و ـ هـ : بست. ـ الشيءَ : ملازم آن چيز شد و آن را رها ساخت. (لاروس، ج2، ص 1455)

«صفت» : مصدر و ـ‌ : صفت. نعت. وصف. چگونگي. ـ : آنچه به موصوف قائم باشد مانند دانش و زيبايي. صفت. ـ : نشانه اي كه موصوف با آن شناخته شود. تعريف ـ قانون : آنچه شخص را براي وارد شدن در قراردادي قانوني يا مرافعه اي شايسته كند. اهليت قانوني.صلاحيت. (لاروس، ج2، ص 1324)

«قبل» : مقابل بعد، پيش. ظرف زمان و معرب است و هرگاه مضاف اليه آن حذف شود مبني بر ضمّ است «لله الامرُ مِن قبلُ و مِن بعدُ : امر براي خداست پيش از اين و بعد از اين» (قرآن). (لاروس، ج2، ص 1612)

«مُعِينٌ» : [اسم فاعل، ثلاثي مزيد باب إفعال، ريشه ع و ن، اجوف واوي = ياري دهنده]، أَعانَ إِعانَةً هـ علي الشَّيءِ : او را بر آن چيز كمك و ياري داد. ـ هـ مِنْهُ : او را از وي رهايي داد. [اجوف واوي]. ـ الْمُعِين : اسم فاعل. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«بَيْتِ» : مصدر، وارد شدن و فرود آمدن در جايي. ـ : خانه و مسكن انسان. لانه ي جانوران. جايگاه اشياء. ج : بُيوت «ينحتون من الجبال بُيوتاً : از كوه ها خانه ها مي تراشيدند» (قرآن). ـ : لانه. جاي باش جانور «اتَّخذي من الجبال بيوتاً و من الشَّجر : بگير از كوه ها و از درخت خانه ها» (قرآن). ـ : فرش خانه. ـ : كعبه. ـ : قهر. ـ : شرف يا آنچه كه شرف قبيله را در بر مي گيرد. ج : بُيوت. جج : بُيُوتات  (لاروس، ج1، ص 499)

«ضَنِنْتُ» : [فعل ماضي، متكلم وحده، ثلاثي مجرد، ريشه ض ن ن، صحيح و مضاعف] ، ضَنَّ ـَِـ ضِنّاً و ضِنَّةً و ضَنّاً و مَضَنَّةً و ضَنٰانَةً بِالشَّيءِ : به آن چيز بخيل شد. آ بالْمَكانِ : در آنجا ماند و نرفت. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«أَغْضَيْتُ» : [فعل ماضي، متكلم وحده، ثلاثي مزيد باب إفعال، ريشه غ ض ي، ناقص يايي]، اَغْضيٰ اِغْضٰاءً اللَّيْلُ : شب تاريك شد. ـ عَيْنَهُ : پلك هايش را روي هم نهاد تا آنجا كه ديگر نديد. ـ علي الامرِ : بر آن كار خاموش شد و شكيبايي كرد. ـ اَغْضيٰ علي الْقَذيٰ : شكيبايي كرد و از روي بخشش خودداري و چشم پوشي كرد. [ناقص يايي] (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«قَذَى» : خرده كاه و مانند آن كه در چشم يا شراب افتد، خاشاك. ـ ج : أقْذاء ـ هُوَ يُغْضي علي الْقَذيٰ : او بر ستم شكيبايي مي ورزد و شكوه اي نمي كند. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«شَجَا» : استخوان و مانند آن كه در گلو گير كند. ـ غم و اندوه. ج : أشْجاء. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 129)

«صَبَرْتُ» : [فعل ماضي، متكلم وحده، ثلاثي مجرد، ريشه ص ب ر، صحيح و سالم = صبر كردم]، صَبَرَ ـِـ صَبْراً : شكيبايي ورزيد. ـ : با آرامش خاطر انتظار كشيد. ـ علي الامر : در آن كار بردباري و ثبات ورزيد. ـ عَنْهُ : خود را از آن بازداشت. ـ نفسَه : خويشتن داري كرد. خود را نگه داشت و جلوي خود را گرفت. «و اصبر نفسك مع الذين يدعون ربهم : و خويشتن را با كساني كه پروردگارشان را فرا مي خوانند نگاه دار» (قرآن). (لاروس، ج2، ص 1306)

«أَخْذِ» : مصدر و ـ : سيرت. روش. خوي. عادت. ـ : در بدي انداختن و چيره آمدن بر شخص. ـ : گودالي كه مانند حوض كنده شود. چاله. حوضچه. (لاروس، ج1، ص 83)

«كَظَمِ» : مصدر ـ گلو. ج : أكْظام و كِظام (المنجد) (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)، «أخذه بكظمِه» : او را اندوهگين كرد. (لاروس، ج2، ص 1718)

«أَمَرَّ» : [اسم تفضيل، ريشه م ر ر، صحيح و مضاعف = تلخ تر]، مَرَّ ـُـ مَراٰرَةً الشَّيءُ : آن چيز تلخ شد. تلخ يا سخت يا محكم بود. ـ الْاَمَرّ : افعل التفضيل (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«طَعْمِ» : مصدر و ـ : مزه. ج : طُعُوم. ـ : خوراكي. غذا. (لاروس، ج2، ص 1383)

«عَلْقَمِ» : حنظل بسيار تلخ. هر چيز تلخ (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«لَمْ يُبَايِعْ» : [فعل جحد، مفرد مذكر غايب، ثلاثي مزيد باب مُفاعلة، ريشه ب ي ع، اجوف يايي = بيعت نكرد]، بايَعَ مُبايَعَةً و بِياعاً هـ : با او وارد معامله شد. ـ هـ : با او معامله يا خريد و فروش كرد. ـ هـ علي الشيء : با او بر سر آن چيز پيمان و معاهده بست. ـ القومُ الملكَ أو الخليفة : آن قوم پادشاه يا خليفه را به سلطنت بر گماشتند و با او بيعت كردند [اجوف يائي]. (لاروس، ج1، ص 426)

«شَرَطَ» : شَرَطَ ـُِـ شَرْطاً عليه الامرَ : آن كار را بر او لازم گردانيد. ـ له امراً : او را به كاري ملتزم و متعهد كرد. (لاروس، ج2، ص 1260)

«لَا ظَفِرَتْ» : [فعل ماضي منفي، مفرد مونث غايب، ثلاثي مجرد، ريشه ظ ف ر، صحيح و سالم]، ظَفِرَ ـَـ ظَفَراً بِعَدُوِّهِ و عَلَيْهِ : بر دشمن خود چيره شد. ـ بالشَّيءِ : به آن چيز دست يافت. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«بَائِعِ» : [اسم فاعل، ثلاثي مجرد، ريشه ب ي ع، اجوف يايي = فروشنده]، باعَ ـِـ بَيْعاً هـ الشَّيءَ : آن چيز را به او فروخت، گاهي مِنْ بر مفعول اول در مي آيد و گفته مي شود : "بِعْتُ مِنْ فُلانٍ الدّارَ : خانه را به فلاني فروختم." همچنانكه گفته مي شود : "بِعْتُ فُلاناً الدّارَ". ـ الشَّيءَ : آن چيز را خريد. [از اضداد است.] (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«خَزِيَتْ» : [فعل ماضي، مفرد مونث غايب، ثلاثي مجرد، ريشه خ ز ي، ناقص يايي = خوار شد]، خَزِيَ ـَـ خَزْيً و خِزْياً : خوار و ذليل شد. ـ در بلايي افتاد كه بدان خوار شد. ـ مِنْهُ : از او شرمنده شد. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«أَمَانَةُ» : مصدر و ـ : درستي. امانت. ضدّ خيانت است. ـ : تكاليفي كه خداي تعالي بر خلق تعيين كرده از عبادات و طاعات. ـ : وديعه. هر چيزي كه براي نگاه داشتن به كسي سپارند «إنَّ الله يأمركم أن تؤَدّوا الامانات إلي أهلها : همانا خدا به شما فرمان داده است كه وديعه ها را به صاحبانشان برگردانيد» (قرآن). ـ : اهل مرد و كساني كه آنها را گذاشته به سفر مي رود. ـ : تعاليم الهي و شرعي «إنّا عرضنا الامانةَ علي السماوات و الارض : ما امانت را بر آسمان ها و زمين عرضه داشتيم» (قرآن). (لاروس، ج1، ص 313)

«مُبْتَاعِ» : [اسم فاعل، ثلاثي مزيد باب إفتعال، ريشه ب ي ع، اجوف يايي = خريدار]، اِبْتاعَ اِبْتِياعاً الشَّيءَ : آن چيز را خريد. ـ لَهُ الشَّيءَ : آن چيز را از جانب او خريد. ـ الْمُبْتاع : خريدار (فهرست نهج البلاغه، صبحي الصّالح، شماره 317) (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«حَرْبِ» : مصدر و ـ : نبرد. جنگ [مونث است] ج : حُرُوب. ـ : دشمن جنگي، براي مذكر و مونث و مفرد و مثني و جمع با يك لفظ به كار مي رود. (لاروس، ج1، ص 817)

«أُهْبَتَ» : ساز و برگ، ساختگي. "أخَذَ لِلْامرِ أهْبَتَهُ : براي آن كار ساز و ساختگي فراهم آورد." ـ ج : اُهَبّ (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«أَعِدُّوا» : [فعل امر حاضر، جمع مذكر مخاطب، ريشه ع د د، صحيح و مضاعف، ثلاثي مزيد باب إفعال = آماده شويد]، أَعَدَّ إِعْداداً هـ : آن را آماده و حاضر ساخت. (لاروس، ج1، ص 239)

«عُدَّتَ» : آمادگي. ساز و برگي كه براي پيش آمدهاي روزگار آماده مي شود. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)، ـ فيزيك : تيغه اي آهني كه بر روي دو قطب آهنربايي كه فعلا" مورد استفاده نيست، گذارند تا نيروي مغناطيسي آن حفظ شود. ج : عُدَد. (لاروس، ج2، ص 1431)

«شَبَّ» : شَبَّ ـِـ شُبُوباً الشِّيءُ : آن چيز رشد كرد و بزرگ شد. ـ : النّارُ : آتش روشن شد. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«لَظَا» : لَظِيَ ـَـ لَظيً ت النّارُ : آتش شعله ور شد، زبانه كشيد. ـ اَللَّظيٰ : مصدر ـ آتش ـ شعله ي آتش، زبانه ي آتش. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)

«عَلَا» : عَلا ـُـ عُلُوّاً : بلند شد. ـ النَّهارُ : روز بر آمد. ـ الْمَكانَ و بِهِ : از آن مكان بالا رفت. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)، ـ بِالامرِ : در آن كار مستقل و متبحر شد. بر آن تسلط يافت. ـ في الارضِ : در زمين تكبر و گردن كشي كرد. ـ الدّابّة : بر پشت ستور سوار شد. ـ فلاناً : بر فلاني غلبه يافت و چيره شد. ـ في المكارمِ : شريف و بزرگوار شد. ـ بِهِ : آن را بلند گردانيد. ـ الامرَ و له : بر آن كار قادر و توانا شد. (لاروس، ج2، ص 1477)

«سَنَا» : سَنِيَ ـَـ سَنيً الْغَمامُ : آذرخش در ميان ابر درخشيد. ـ اَلسَّنَي : برق (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)، ـ سَناءً الشَّيءُ : آن چيز قدر و منزلت يافت. السَّني : گونه اي از حرير، پاره اي از آن سَناة است. (لاروس، ج2، ص 1222)

«اسْتَشْعِرُوا» : [فعل ماضي، جمع مذكر غايب، ثلاثي مزيد باب إستفعال، ريشه ش ع ر، صحيح و سالم]، اِسْتَشْعَرَ اِسْتِشْعاراً خَشْيَةَ اللهِ : ترس خداي را شعار خود گردانيد. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)، ـ الخوفَ : ترس و بيم را در دل پنهان داشت. ـ بالثوب : جامه را چسبان به بدن پوشيد. (لاروس، ج1، ص 164)

«صَبْرَ» : مصدر و ـ : نگاهداشت خويش از بي تابي و نگاهداشت زبان از گله و شكايت. ـ : شكيبايي. بردباري. ـ عن المحبوب : بر دوري معشوق شكيبا شدن. ـ علي المكروه : بردباري در امر ناپسند. «شهر الصَّبر» : ماه رمضان. (لاروس، ج2، ص 1306)

«أَدْعَى» : دَعٰا ـُـ دَعْواً و دَعْوَةً و دُعاءً و دَعْوي ً هـ اِلي الامرِ : او را به سوي آن راند. (فرشته (زهرا) بصراوي، نهج البلاغه آموزشي، جلد اول، ص 130)، هـ : او را خواند. بر او بانگ زد. ـ هـ أن يفعل : او را به آن كار مايل كرد. ـ له : براي او دعاي خير كرد. ـ عليه : بر او نفرين كرد. ـ بالشيء : پيش آوردن آن چيز را طلب نمود. (لاروس، ج1، ص 977)