آموزش نهج البلاغه به روش پژوهش

ترجمه آيتی

31

سخنى از آن حضرت (ع)

هنگامى كه عبد الله بن عباس را، پيش از شروع جنگ جمل، نزد زبير فرستاد تا او را به اطاعت خويش بازگرداند.

طلحه را ملاقات مكن. كه اگر به ديدارش روى او را چون گاوى خواهى يافت كه شاخها آخته است. او را عادت چنين است، كه مرتكب كارهاى صعب شود و پندارد كه آسان است. پس از زبير ديدار كن ، كه نرمخوى‏تر است. او را بگوى كه دايى‏زاده‏ات مى‏گويد مرا در حجاز شناختى و در عراق به جاى نياوردى چه چيز تو را از آنچه بر تو آشكار شده بود رويگردان نمود من مى‏گويم: اين نخستين بارى است كه چنين جمله‏اى از اوشنيده شده يعنى: فما عدا ممّا بدا.

(ترجمه آیتی نهج البلاغه،صفحه 91)

                         شرح‏نهج‏البلاغه(مدرس‏وحيد)، ج 3    ، صفحه‏ى 224

«الاعراب»

لا تلقيّن-  لا-  ناهيه-  مخاطب مؤكّد بنون ثقيله-  طلحة-  منصوب است بمفعوليّة تجده-  مجزوم است بجواب ان شرطيّه-  اى-  ان تلقه-  عاقصا-  مفعول دوّم تجده-  محتمل است-  عاقصا-  حال باشد-  از-  ثور-  اى تجده كالثّور عاقصا قرنه-  منصوب است مفعول-  عاقص-  الق-  بكسر همزه امر است از-  لقى-  يلقى-  ياء بجزمى افتاده، و بفتح همزه-  امر مى‏شود از باب افعال-  القى-  يلقى-  القاء-  ما عدا-  ما-  استفهاميّه-  مفعول-  عدا-  محذوف است-  اى ما عداك ممّا بدا-  ما-  بيانيّه است-  در منهاج البراعة: گفته: ممّا عدا-  من بمعنى-  عن-  است نحو-  فويل للقاسية قلوبهم من ذكر اللّه-  اى-  عن ذكر اللّه،

و من كلام له ( عليه‏السلام  )31

لما أنفذ عبد الله بن عباس إلى الزبير يستفيئه إلى طاعته قبل حرب الجمل‏

لَا تَلْقَيَنَّ   طَلْحَةَ ،   فَــــــــــــإِنَّـــــــــكَ        إِنْ       تَلْقَــــــــــهُ

 تَجِدْ      هُ         كَـــــــــالثَّوْرِ    عَاقِصاً     قَرْنَـــــــــــهُ ،  يَرْكَبُ

الصَّعْبَ    وَ       يَقُولُ      هُوَ     الذَّلُولُ     وَ      لَكِنِ     الْقَ

الزُّبَيْرَ ،   فَــــــــــــإِنّـــــــــــَهُ        أَلْيَنُ    عَرِيكَةً ،   فَـــــــــــقُلْ

  لَــــــــــــهُ       يَقُولُ       لــــــــــَكَ         ابْنُ      خَالِــــــــكَ

 عَرَفْتَنِي    بِــــــــالْحِجَازِ     وَ      أَنْكَرْتَنِـــــي        بِـــــــالْعِرَاقِ

، فَـــــــــــمَا        عَدَا      مِــــــــــــمَّا       بَدَا ،      قال    السيد

 الشريف   و      هو (    عليـــــــــه      ‏السلام  )   أول     من

سمعت     منــــــــــه        هذه     الكلمة     اعنـــي      فما ...

و من كلام له ( عليه‏السلام  )31

لما أنفذ عبد الله بن عباس إلى الزبير يستفيئه إلى طاعته قبل حرب الجمل‏

«لَا تَلْقَيَنَّ» :لَقِیَ-لِقاءً ولقاءَةً ولِقایةً...:به پیشواز او رفت،ه:با او برخورد کرد واو را دید.(لاروس،ج دوم،ص 1782) ملاقات نکن،

« فَ» :حرف عطف یا رابط جواب شرط(نهج البلاغه آموزشی،ج2ص 46)

«إِنّ» :مشبهه بالفعل،بدرستیکه،همانا(نهج البلاغه آموزشی،ج2ص89)

«تَجِدْهُ» :وَجَدَ یَجدُ وَجداًو... بر او خشم گرفت.(لاروس،ج دوم،ص 2162)

«كَ» :حرف جرو دارای پنج معنی است 1-تشبیه 2-تعلیل 3-استعلا 4-مبادرت وابتدا 5-تاکید،ضمیر منصوب برای مذکر و مونث است.تو را.(لاروس،ج دوم،ص1682)

«الثَّوْر» :گاو نر،ج:ثیران واثوارو...(لاروس،ج اول،ص704)

«عَاقِصاً» :عَقَصَ-عَقصاً :آن را دور سر خود پیچید.(لاروس،ج دوم،ص1471)

«قَرْنَهُ» :آن را به غیر آن بست وپیوند داد.(لاروس،ج دوم،ص1632)

«يَرْكَبُ» :سوار میشود،مص :شتر سواران یا اسب سواران.(لاروس،ج اول،ص1088)

«الصَّعْبَ» :سرکش.سرسخت (لاروس،ج دوم،ص1319)

«الذَّلُولُ» :رام،فرمانبردار،(لاروس،ج اول،ص1018)

«الزُّبَيْرَ» :اسم،زبیر بن عوام پسر عمۀ امام (علیه السلام) بود.(نهج البلاغه محمد دشتی،ترجمه خطبه 31)

«أَلْيَنُ» :لطیف،نرم(لاروس،ج دوم،ص1797)

«عَرِيكَةً» :کوهان شتر،سرشت (لاروس،ج دوم،ص1446)

 «خَالِكَ» :الخال:دایی،دایی تو(لاروس،ج اول،ص 885)

«عَرَفْتَنِي» :عرِفاناً وعِرِفاَناً ومَعرِفهً الشَیٍئ:آن چیز را دانست،از آن آگاه شد.(لاروس،ج دوم،ص1441)

«أَنْكَرْتَنِي» :نشناخت،(لاروس،ج اول،ص372)

«عَدَا» :مص:دوری.کاری که تو رااز چیزی باز دارد.(لاروس،ج دوم،ص1430)

«بَدَا» :آن چیز آشکار وپیدا شد.(لاروس،ج اول،ص437)

 ، قال السيد الشريف و هو ( عليه‏السلام  ) أول من سمعت منه هذه الكلمة أعني فما عدا مما بدا

طلحه را ملاقات نکن،پس بدرستیکه تو اگر ملاقات کنی او را مانند گاو نری که شاخش را بهم بسته می یابی،مرکب سرکش را سوار می شود و می گوید: آن رام است.و لیکن زبیر را ملاقات کن، پس بدرستیکه او سرشتش نرمتر است.پس به او بگو:پسر دایی ات می گوید:در حجاز مرا شناختی ودر عراق مرا نشناختی؟پس چه چیز تو را از آنچه آشکار شد دور کرد.گفت سید شریف و او(درود بر او باد)اول کسی که شنیدم از او این سخن را یعنی:"فما عدا مما بدا".                                                 

                                                                                                                   ( ترجمه زهرا نصیری)